ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น

Sunday
Apr 20th
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
หน้าแรก เบญจภาคี พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร

พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร

อีเมล พิมพ์ PDF

ภาพและเรื่อง โดย.. ศรีสมุทร

พระกำแพงพลูจีน กำแพงเพชร ( อัคระ กำเนิดพลอย เอื้อเฟื้อภาพ) พระกำแพงพลูจีน กำแพงเพชร ( อัคระ กำเนิดพลอย เอื้อเฟื้อภาพ)พระกำแพงเม็ดขนุน เป็น พระลีลา แบบหนึ่งในหลายๆ แบบ เป็นพระที่ได้รับความนิยมสูงกว่าพระลีลาอื่นๆ จัดเป็นชุด เบญจภาคี ชุดหลัก เป็นพระที่ได้รับความนิยมเชื่อถือ ศรัทธามากว่าร้อยปีแล้ว และเป็นพระต้นแบบของ พระลีลา ในลักษณะของพระกำแพงเขย่ง

ความนิยมนี้มีอิทธิพลออกไปอย่างกว้างขวาง จนกระทั่ง พระลีลา เมืองอื่นๆ ก็พากันเรียกชื่อรวมว่า พระกำแพงเขย่ง ซึ่งก็มาจาก พระกำแพงเม็ดขนุน นี่เอง ในสมัยก่อนถ้าเมืองใดมี พระลีลา ขึ้นกรุมา ก็จะเรียกว่า พระกำแพงเขย่ง ซึ่งแสดงถึงอิทธิพลในด้านความนิยมของ พระกำแพงเม็ดขนุน มีมานานมากแล้ว

พระกำแพงเม็ดขนุน จะปรากฏ แก่ สายตาของคนทั่วไปนานเท่าไหร่ไม่อาจทราบได้ แต่ที่ยอมรับกันทั่วไปก็เมื่อคราว สมเด็จพุฒาจารย์ (โต) ได้ไปพบใน เจดีย์ วัดพระบรมธาตุฯ ฝั่งนครชุม กำแพงเพชร ซึ่งกว่าร้อยปีมาแล้ว ในสมัยนั้นคงยังไม่มีใครเรียกว่า พระกำแพงเม็ดขนุน คงจะเรียกว่า พระกำแพงเขย่ง จึงติดปากคำว่า พระกำแพงเขย่ง กันเรื่อยมา และที่มามุ่งอยู่ที่ พระพิมพ์ กำแพงเม็ดขนุน ก็คงจะเป็นเพราะว่า พระพิมพ์ นี้มีความสมบูรณ์ในตัวเองในทุกๆ ด้าน จึงได้รับความสนใจและนิยมกว่า พระลีลา พิมพ์อื่นๆ

พระกำแพงเม็ดขนุน พบต่อมาจนถึงประมาณ ปี 2510 หรือ หลังเล็กน้อย หลังจากนั้นข่าวคราวก็เงียบหายไป การพบในระยะหลัง แม้จะพบกรุได้ครั้งละหลายองค์ แต่ทั้งเนื้อและพิมพ์ แตกต่างจากของที่พบเดิม ที่เป็นพิมพ์นิยมมาก่อน

พระที่พบภายหลังนี้อาจจะเป็นได้ทั้ง การสร้างเลียนแบบในสมัยต่อมา เกจิอาจารย์เก่าๆ สร้างไว้ พระที่ตกค้าง หรือ ผียัดกรุ ฯลฯ ซึ่งเป็นไปได้ทุกอย่าง เพราะไม่มีใครรู้ ไม่มีหลักฐาน จึงไม่สามารถชี้ชัดลงไปได้ จึงขึ้นอยู่กับวิจารณ-ญาณของแต่ละบุคคล

พระลีลากำแพงขาว พิมพ์ใหญ่ กรุวัดอาวาสน้อย ชากังราว เนื้อดินผสมว่าน พระกำแพงลีลา กรุเก่า กรุป่้าสัก เนื้อดิมผสมว่าน

พระกำแพงเม็ดขนุน ทางด้านฝั่ง จังหวัด กำแพงเพชร เคยมีพบแห่งเดียวที่ วัดป่ามืด แต่เป็นพระพิมพ์ใหญ่กว่าพิมพ์นิยม ส่วนศิลปะ รูปทรง คล้ายคลึงกันมาก เพียงแต่ขนาดใหญ่กว่า และเนื้อหยาบกว่า มวลสารแตกต่างกันออกไป แต่ถ้าพิจารณาดูศิลปะและความเก่าแล้วถือได้ว่าเป็นพระร่วมสมัย หรือมิฉะนั้นก็ใกล้เคียงกัน

ในความคิดเห็นส่วนตัวแล้วคิดว่า ถ้าไม่มี พระกำแพงเม็ดขนุน พิมพ์ที่นิยมกันแล้ว พระกำแพงเม็ดขนุน กรุวัดป่ามืด น่าจะใช้แทนกันได้ แม้จะใหญ่กว่าเล็กน้อย และคิดว่าน่าจะให้ความสนใจมากกว่า พระพิมพ์ กำแพงเม็ดขนุน ที่ไม่ใช่พิมพ์นิยมอื่นๆ จากกรุต่างๆ ที่คนในวงการไม่ให้ความสนใจเท่าที่ควร ทั้งหมดที่กล่าวถึงนี้หมายถึง พระกำแพงเม็ดขนุน ชนิดดินผสมว่าน เท่านั้น ส่วน พระกำแพงเม็ดขนุน เนื้อชิน มีพบทั้ง 2 ฝั่ง ครั้งที่พบมาก ได้แก่ กรุวัดอาวาสน้อย ฝั่งจังหวัด ได้พระสวยและมีมากพอควร

พระกำแพงเม็ดขนุน เนื้อดินผสมว่าน พิมพ์นิยม และเป็นมาตรฐาน พบเฉพาะทางฝั่งทุ่งหรือ ฝั่งนครชุม กำแพงเพชร เท่านั้น เป็นศิลปะสุโขทัย และน่าจะสร้างใน สมัยพระเจ้าลิไท สมัยเดียว

พระกำแพงเม็ดขนุน เนื้อชิน เท่าที่พบส่วนใหญ่จะเป็น ชินเงิน พระชินสนิมแดง อาจจะมีบ้างแต่ไม่มากนัก พระชินสนิมแดง จะว่าไม่มีคงไม่ได้ เพราะธรรมชาติของการหลอมละลายโลหะหลายๆ ชนิดผสมกัน น้ำหนักและ ลักษณะประจำ ของโลหะแต่ละชนิดแตกต่างกัน โลหะบางชนิดอาจตกตะกอนอยู่ข้างล่าง การเทพิมพ์ซึ่งอาจมีส่วนโลหะไม่เหมือนกันทุกองค์ สำหรับการเทองค์แรกๆ กับองค์ท้ายๆ จึงเชื่อได้ว่าน่าจะมี สนิมแดง ทั้งแดงแบบสนิมไข และ แดงแบบคราบ เป็นแผ่นตามผิว

พระลีลาอธิฐาน กรุวัดกุฏีพงษ์ (วัดบาง ) ฝั่งชากังราว พระกำแพงลีลาบิด (เอี้ยว) นครชุม เนื้อดินผสมว่าน พระกำแพงลีลากล้วยปิ้ง พิมพ์เล็ก กรุผู้ใหญ่เชื้อ นครชุม เนื้อดินผสมว่าน พระลีลาำกำแพงขาว พิมพ์เล็ก กรุวัดพระบรมธาตุ นครชุม เนื้อชินเงิน

พระกำแพงเม็ดขนุน เนื้อชิน เคยพบทั้งฝั่งทุ่งและฝั่งจังหวัด กำแพงเพชร พระทางฝั่งทุ่ง ผิวจะมัน และมักจะดำหมดแล้ว และมักจะหนากว่าฝั่งจังหวัด กำแพงเพชร เพราะพระทางฝั่งทุ่ง มักจะพบปนอยู่กับพระอื่นหรือจมอยู่ในดินหรือซากอิฐ เมื่อคราวไล่ๆ กับ พระกำแพงท่ามะปรางค์ ขึ้นทางฝั่งจังหวัด กำแพงเพชร ก็มี พระกำแพงเม็ดขนุน ชินเงิน ขึ้นทางฝั่งจังหวัด กำแพงเพชร ด้วย เช่นที่ วัดอาวาสน้อย ได้มาจำนวนหนึ่งแต่ก็ไม่มากนัก พระที่ได้นี้จะบาง ตะกรันดีบุกขาวโพลน พอถูกเหงื่อแล้วจะดำ ถ้าคนไม่เคยเล่นมาก่อน จะดูว่า ของปลอม

แต่ต่อมาก็มี ของปลอม ตามออกมา ทั้งชนิดแบบขาว แต่เป็นขาวปรอท บางทีก็ขาวปนดำ กระดำกระด่าง ส่วนขาวเป็นขาวปรอทติดเป็นแผ่นๆ ส่วนดำเกิดจากน้ำกรดกัดผิวเป็นขุย บางองค์ทำเนื้อดี ผิวดี แต่ผิดพิมพ์ บางองค์ก็ขนาดไม่ได้ บางองค์ก็ผิดที่ฐาน เพราะ พระลีลา ของ กำแพงเพชร แต่ละแบบฐาน ก็เป็นคนละอย่าง เช่น พระกำแพงพลูจีบ พระกำแพงกลีบบัว พระกำแพงขาว และ พระกำแพงฝักดาบ เป็นต้น

ฐาน เป็นจุดสำคัญ อีกจุดหนึ่ง ที่จะชี้ชัดว่าเป็น พิมพ์อะไร เมื่อฐานผิด ข้างบนใกล้เคียง ก็เลยตั้งชื่อใหม่รวมเป็นพระ 2 พิมพ์ ในองค์เดียว เช่น พระกำแพงเม็ดขนุน กลีบจำปา ชินเงิน เป็นต้น

พระกำแพงลีลาหย่อง ชากังราว เนื้อดินผสมว่าน พระกำแพงะลีลา ชากังราว เนื้อดินผสมว่าน พระกำแพงลีลากล้วยปิ้ง พิมพ์ใหญ่ กรุผู้ใหญ่เชื้อ นครชุม เนื้อดินผสมว่าน พระลีลากำแพงขาว เนื้อชินเงิน พิมพ์ใหญ่ กรุวัดดงหวาย กำแำพงเพชร

พระเนื้อว่าน, ว่านหน้าเงิน, ว่านหน้าทอง พระเนื้อว่านล้วน ส่วนใหญ่จะไม่สวยเห็นรูปจางๆ สิ่งที่น่าจะเป็นไปได้คือ เป็น พระว่าน หน้าเงิน หรือ หน้าทอง แต่ตัวหน้าหายไป

สีว่าน เท่าที่เคยเห็นเป็น เนื้อผสม ระหว่าง สีแดงกับเหลือง จะออกเป็นสีน้ำตาลคล้ำๆ ไม่ใช่สีมะขามเปียก ส่วนหน้าเงิน กับ หน้าทอง มีน้อย แต่ของปลอมมาก

สำหรับ หน้าเงิน ยอมรับว่าไม่เคยเห็น แต่คนเก่าๆ ยืนยันว่ามีแน่นอน เคยเห็นแต่ ของปลอม

ส่วน ว่านหน้าทอง นั้นเคยเห็น ของปลอม มีมากกว่าของจริง แต่ถ้าสังเกตและศึกษาเนื้อทองแล้วก็พอดูออกแม้ไม่เคยเห็นของจริง เพราะ ของปลอม ผิวจะตึงไม่ค่อยมีรอยย่น รอยพับ เช่น ของจริง นอกจากนี้ผิวก็แตกต่างกัน ผิว ของจริง ทำจากสมัยก่อน เครื่องอุปกรณ์ยังไม่ดี จึงไม่เรียบเป็นกระดาษเท่า ของปลอม ทองก็เช่นเดียวกัน ของจริงเป็นทองไล่ขี้ ไม่ผสมสีเหลืองสดใส ช่างทองเห็นก็รู้ว่าเป็นทองสมัยเก่า, บริสุทธิ์ ของปลอม ส่วนใหญ่สีจะอ่อนกว่า ไม่สุกเท่า หรือมิฉะนั้นสีออกสีแดงจากน้ำประสานทอง

พระปางเปิดโลกวันทา กรุวังเพ็ชร เขตต่อ จ.พิจิตร เนื้อดินผสมว่าน พระลีลากำแพงขาว พระกำแพงลีลากลีบจำปา พิมพ์ใหญ่ กรุวัดพระธาตุ ตรัยตรึงษ์ เนื้อดินผสมว่่านและเกสร พระกำแพงลีลาทุ่งขาว กรุเก่าวัดพระบรมธาตุ นครชุม เนื้อดินผสมว่านและเกสร

พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร แต่เดิมมามีคุณค่าได้รับความนิยมสูงสุด ในจำนวน พระเครื่อง ของเมือง กำแพงเพชร สูงค่ากว่า พระกำแพงซุ้มกอ มีกนก พิมพ์ใหญ่ แต่ต่อมาความนิยม พระกำแพงซุ้มกอ มีกนก พิมพ์ใหญ่ สูงขึ้นเรื่อยจนแซงหน้าไปมากจนถึงปัจจุบัน ทั้งยังแซง พระชุด เบญจภาคี อื่นไปต่อท้ายเพียง พระสมเด็จวัดระฆัง เท่านั้น

ถ้าจะถามว่า ถ้าอย่างนั้นแล้ว พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร พิมพ์ไหน จึงถือว่า นิยมสูงสุด ก็ยังขอเรียนว่าให้ยึดความนิยมของคนสมัยเก่าไว้ก่อนคือ พิมพ์ที่ เตะรักบี้ นั่นแหละ อย่างไรก็ไม่มีข้อโต้แย้ง ส่วนใครจะนิยมพิมพ์ไหนอีกก็แล้วแต่ใจชอบของแต่ละคน

พระกำแพงเม็ดขนุน มี ของปลอม มาเป็นสิบๆ ปี ที่มีมากก็คงจะเป็น รุ่นที่สร้างจาก นครสวรรค์ เมื่อกว่า 10 ปีมาแล้ว เพราะเป็นพระที่มีจำนวนมาก ฝีมือจัดทั้งเนื้อและพิมพ์ และยิ่งอายุนานๆ เข้า คราบไฟหมดไปยิ่งใกล้ของจริงขึ้นทุกที คนที่ไม่เคยเห็นบ่อยๆ ทึกทักเอาเป็นของจริงไปก็มากแล้ว

พระกำแพงปางประทานพร กรุวัดสี่อิริยาบถ เนื้อชินสนิมแดง พระกำแพงเม็ดขนุน ปางพระลีลา พระกำแพงลีลา กรุผู้ใหญ่เชื้อ นครชุม เนื้อดินผสมว่าน มีกรวดค่อนข้างหยาบ พระกำแพงลีลากล้วยปิ้ง กรุผู้ใหญ่เชื้อ นครชุม เนื้อดินผสมว่าน มีกรวดค่อนข้างหยาบ

แต่ถ้าหากสังเกตพิมพ์ หรือเปรียบกับของจริง จะทำให้ดูง่ายขึ้น เพราะ ของปลอม นั้นจะหดเล็กกว่าของจริง ทั้งบางองค์ยังงอ คด บิด พระกรุ ความจริงไม่อยากให้ดูตำหนิ เพราะไม่รู้ว่ามีกี่พิมพ์แน่ สร้างกี่วัด กี่หน แต่เพื่อความไม่ประมาท เพราะคุณค่าสูง ก็ยึดพิมพ์ที่ดูง่ายไว้ก่อน จะได้ไม่เสียใจภายหลัง ทั้งยังเป็นพระที่ขึ้นไม่มากกรุเช่นพระพิมพ์อื่นๆ

พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร นอกจาก ของปลอม จะทยอยออกมาเรื่อยๆ แล้วยังมีเกจิอาจารย์สร้างล้อแบบไว้มากมาย โดยเฉพาะที่สร้างโดยใช้ ดินเก่าผสมที่ กำแพงเพชร เอง พระพอมีอายุสักหน่อย ก็จะเห็นความเก่าทันที ถ้าเป็นจังหวัดอื่นทำ ก็จะเห็นความแตกต่างได้ง่าย และที่สำคัญต้องระวังให้มากคือ พระผียัดกรุ ซึ่งจะโรยฝุ่นดินไว้เป็นคราบ เมื่อฝังไว้นานๆ ก็เนื้อจัด ผิวดีขึ้นไม่มีคราบไฟ

ยิ่งเอามาอบเนย ทำคราบเข้าด้วยแล้ว จะเห็นคราบเก่าทันที จึงต้องจำเนื้อ, ผิว และพิมพ์ไว้ให้ดี เพราะ พระกำแพงเม็ดขนุน มีเอกลักษณ์ของตัวเอง ถ้าเนื้อและผิวไปเหมือนพระอย่างอื่น ต้องระวังให้มาก ส่วนจะว่ากันเป็น พระยุคหลัง ก็ดี พระเกจิอาจารย์ที่สร้างไว้เก่าก็ดี ก็ขึ้นอยู่กับความพอใจ ถ้าราคาค่างวดสูงนักก็หา พระกำแพง พิมพ์อื่น แทนดีกว่า

( ที่มา : ลานโพธิ์ ฉบับที่ 838 เดือนกันยายน 2544 : พระกำแพงเม็ดขนุน กำแพงเพชร โดย ศรีสมุทร )

ลิขสิทธิ์? 2010 ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น. สงวนไว้ซึ่งสิทธิทั้งหมด. กรุณาอย่าตัดต่อหรือคัดลอกข้อเขียนเพื่อการแจกจ่ายทางอีเมลหรือโพสข้อเขียนลงบนเว็บไซด์ กรุณาใช้เครื่องมือของเว็บไซด์ลานโพธิ์ เพื่อแสดงความคิดเห็น.

Copyright Bangkoksarn Publishing 2010. Please don't cut articles from LanpoThai.com and redistribute by email or post to the web. You may share using our article tools.

แสดงความคิดเห็น

Please login to post comments or replies.
แก้ไขล่าสุด ( วันจันทร์ที่ 13 สิงหาคม 2012 เวลา 08:53 น. )