ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น

ภาพและเรื่องโดย จ.ส.อ. เอนก เจกะโพธิ์

เมื่อปีพุทธศักราช 2498 ได้มีการพบ พระกรุ ที่มีชื่อเรียกว่า พระปรกโพธิ์ กรุวัดดาวเสด็จ รวมอยู่กับ พระนางพญา เนื้อดิน กรุวัดดาวเสด็จ ด้วย และ พระปรกโพธิ์ นี้เอง คือที่มาของ นางวัดดาว นั่นเอง

วัดดาวเสด็จ อยู่ในเขตอำเภอเมือง สระบุรี ปัจจุบัน คนที่ขุดพบพระคือ จ.ส.อ.บุญเรือง คำมาพล เป็นทหารม้าอยู่ ร.พัน 8 (ม้าเนื้อ) ไม่ใช่ม้าเหล็ก ขณะที่เขายังมีชีวิตอยู่เป็นผู้พบพระครั้งแรก (คนแรก) เมื่อขุดขึ้นมาก็เอาปุ้งกี๋ใส่พระเอาลงไปร่อนล้างน้ำที่หน้าวัดดาว หลังกรมทหาร ร.พัน 8 พระได้ละลายหายไปเป็นจำนวนมาก เพราะรู้เท่าไม่ถึงการณ์

ภาพและเรื่องโดย..ณรงค์ เลติกุล

กาญจนบุรี เป็นเมืองเก่าแก่ยาวนานตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ พบหลักฐานหลายอย่างหลายชนิด เป็นเครื่องมือของใช้ มี ขวานหิน ใช้แร่เนื้อสัตว์ประกอบอาหาร มีอายุประมาณ 3,000 กว่าปี เป็นยุคสำริด หล่อเป็นหอกใช้ล่าสัตว์ กำไลสำริด แหวนสำริด และของใช้ที่ทำจากสำริด

ต่อมาถึงยุคกลางประมาณ 2,000 กว่าปี ยุคเครื่องปั้นดินเผา ภาชนะหม้อไห ของใช้ทำจากดินเผา เป็นสมัยเดียวกับบ้านเชียง อุดรธานี ลวดลายสีเขียนเหมือนบ้านเชียงทุกอย่าง ยุคสำริดและโลหะค่อยๆ หายไป จึงเกิดการพัฒนาจากโลหะมาเป็นดินเผา ของใช้ในครัวเรือนชีวิตประจำวันก็ทำจากดินเผาหลายอย่าง

เรื่องและภาพโดย..ไวทย์ เวียงเหล็ก

เมื่อเอ่ยชื่อ พระขุนแผน ขึ้นมา เชื่อเหลือเกินว่าส่วนใหญ่มักจะนึกถึงกรุวัดบ้านกร่าง สุพรรณบุรี เป็นลำดับแรกเพราะจำติดหูติดปาก เนื่องจากรู้จักกันอย่างแพร่หลายกว่ากรุอื่นๆ เพราะไม่เพียงพบเป็นจำนวนมากเท่านั้น แต่พระกรุนี้ยังถูกจำหน่ายจ่ายแจกออกไปในวงกว้าง ต่างกับกรุอื่นๆ ที่พบเพียงจำนวนไม่เท่าไร และคนที่ได้ไว้เป็นสมบัติก็มักหวงแหนเก็บงำเงียบกริบ จึงทำให้ไม่เป็นที่รู้จักกันนัก โดยเฉพาะ พระขุนแผน วัดใหญ่ชัยมงคล อยุธยา ดังนั้นจึงเห็นว่าน่าจะนำมาบอกกล่าวให้ทราบทั่วกัน เพราะในปัจจุบันดูเหมือนจะถือเป็นยอดขุนพลแห่งพระเครื่องของเมืองนี้ก็ว่าได้ เนื่องจากไม่ใช่มีเฉพาะคนกรุงเก่าเท่านั้นที่เสาะแสวงหา แต่ยังเป็นยอดปรารถนาของคนต่างจังหวัด ถึงขนาดยอมสู้ราคาเป็นเรือนแสนเรือนล้านทีเดียว