ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น

ภาพและเรื่องโดย… มนัส โอภากุล

ผู้เขียนไม่เคยนึกเฉลียวใจเลยว่า พระตระกูลกำแพง ซึ่งเป็น พระเมืองเหนือ และ พระศิลปะลพบุรี ทำไมจึงมาประจุอยู่ในองค์พระปรางค์ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี นึกเสียว่าเป็นที่พบใน เมือง สุพรรณบุรี ก็คือเป็นพระของ เมือง สุพรรณ โดยมิได้คิดถึงศิลปะขององค์พระ เช่น พระกำแพงนิ้ว พระกำแพงคืบ พระกำแพงศอก เป็น พระเมืองเหนือ สุโขทัย กำแพงเพชร และพิษณุโลก ส่วนพระซึ่งเป็นศิลปะลพบุรี เช่น พระยอดขุนพล พระหูยาน ก็เป็นพระของจังหวัดลพบุรี เหตุไฉนจึงมาอยู่ในกรุองค์พระปรางค์ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ตำบลรั้วใหญ่ อำเภอเมือง สุพรรณบุรี ได้อย่างไร  เพื่อให้ได้หลักฐานที่ถูกต้อง จำต้องค้นหาหลักฐานทางประวัติศาสตร์มาสาธยาย ดังนี้

เมืองทะวายและตะนาวศรีอันเป็นหัวเมืองของมอญ เป็นเมืองออกของกรุงสุโขทัยมานาน พอเปลี่ยนเจ้าผู้ครองนครใหม่เป็นพระเจ้าแสนเมืองมิ่ง ไม่ยอมขึ้นกับกรุงสุโขทัย พระเจ้าเลอไทย กษัตริย์กรุงสุโขทัย รัชกาลที่ 4 พาไพร่พลไปตีเมืองทะวายและตะนาวศรี ปรากฏว่าพ่ายแพ้กลับมา ขณะนั้นพระเจ้าอู่ทอง รัชกาลที่ 3 ครองราชย์อยู่ที่เมืองอู่ทอง สุพรรณบุรี จึงยกกองทัพไปตีเมืองทะวายและตะนาวศรี ได้รับชัยชนะกลับมา การไปรบครั้งนี้  ขุนหลวงพงั่ว พระราชบุตร ได้ไปร่วมรบด้วย จึงทำให้ขุนหลวงพงั่วมีความชำนาญในการศึก เมื่อขึ้นครองราชย์กรุงศรีอยุธยา ยกกองทัพไปปราบปรามทาง เมืองเหนือ จนราบคาบ รวมเป็นไทยกรุงศรีอยุธยาเป็นหนึ่งเดียว

พระเจ้าอู่ทอง 3 สร้างพระปรางค์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ขึ้นที่ตำบลรั้วใหญ่ อ.เมือง สุพรรณบุรี มีกำหนดจะฉลององค์พระปรางค์ และ จะประจุพระเครื่องและพระพุทธรูปไว้ในองค์พระปรางค์เพื่อพุทธบูชา แด่องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ข่าวนี้รู้ไปถึงทางเมืองเหนือ ฤาษี 4 ตน จึงปรึกษากันว่าเราจะเอาอะไรไปให้พระยาศรีธรรมโศกราช เห็นพ้องต้องกันว่าสร้างพระมาบรรจุร่วมด้วย แล้วจึงสร้างพระเนื้อชินมาร่วมประจุด้วย หลักฐานนี้พบในจารึกลานเงิน ซึ่งพบที่วัดพระบรมธาตุ จังหวัดกำแพงเพชร
ส่วนพระศิลปะลพบุรีเหตุไฉนจึงมาประจุด้วย เนื่องด้วยพระเจ้าราม พระราชโอรสของกษัตริย์เมืองลพบุรี อภิเษกสมรสกับพระราชธิดาพระเจ้าอู่ทอง (3) และเป็นพระขนิษฐา (น้องสาว) ของขุนหลวงพงั่ว ก็คงเอาพระศิลปะลพบุรีมาร่วมบรรจุด้วย ด้วยเหตุดังกล่าวพระทาง เมืองเหนือ และพระจังหวัดลพบุรีจึงมาอยู่ปะปนกับพระศิลปะอู่ทอง เช่น พระมเหศวร พระสุพรรณหลังผาล และอื่นๆ อีกหลายพิมพ์ มีพระกำแพงพิมพ์ต่างๆ เช่น พระกำแพงนิ้ว กำแพงคืบ กำแพงศอก ส่วนพระทางลพบุรีมี พระหูยาน พระตรีกาย จึงขอนำเอามากล่าวไว้ ณ ที่นี้

1.    พระกำแพงคืบซุ้มดอกไม้ องค์พระปฏิมาปางลีลา โดยรอบองค์พระเป็นซุ้มดอกไม้ ประทับยืนลีลาไปทางซ้ายขององค์พระ
2.    พระกำแพงคืบลายเส้น ประทับยืนลีลาไปทางซ้ายเช่นกัน รอบพระองค์มีเส้นลวดโดยรอบ โดยรอบองค์พระเป็นดอกไม้
3.    พระกำแพงคืบปรุ หรือจะเรียกว่า พระกำแพงคืบปรุหนัง ก็ได้ ประทับยืนลีลาไปทางซ้ายอีกเช่นกัน มีความอ่อนช้อยกว่าสองพิมพ์ที่กล่าวมาแล้ว
4.    พระยอดขุนพล พิมพ์ห้าเหลี่ยมเหมือนพระวัดบ้านกร่าง พระศกผมหวี ประทับนั่งเหนืออาสนะบัวตุ่มสองชั้น อยู่ในซุ้มเรือนแก้ว เหมือนพระยอดขุนพลของลพบุรี
5.    พระตรีกาย ใหญ่ขนาดฝ่ามือ พระสามองค์ประทับนั่งเรียงกัน พระอุทรอ้วนบ่งบอกเป็นศิลปะลพบุรีชัดเจน องค์กลางปางมารวิชัย สององค์ด้านข้างปางสมาธิ ขัดสมาธิราบประทับนั่งเหนือฐานสามชั้น ชั้นบนและชั้นล่างเป็นเม็ดประคำ ชั้นกลางองค์กลางเป็นเส้นลวด 3 เส้น องค์ด้านข้าง เส้นกลางเป็นลวดเส้นเดียว เหนือพระเศียรเป็นซุ้มปรกโพธิ์
6.    พระปางมหาปาฏิหาริย์ ขนาดใหญ่เท่ากับพระตรีกาย พระนาคปรกเป็นองค์ประธาน องค์บนเป็นเหวัชร เศียร 3 ชั้น 20 มือ ด้านข้างพระนาคปรก พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร กับนางปัญญาบารมี เหนือพระนาคปรก พระโพธิสัตว์องค์หนึ่งนั่งอีกองค์หนึ่งยืน และมีองค์เล็กๆ อีกสององค์นั่งยกมือขึ้น

พระพิมพ์แปลกๆ ในองค์ พระปรางค์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี ยังมีพิมพ์ต่างๆ อีกหลายพิมพ์ จะนำเสนอโอกาสต่อไป

( ที่มา : ลานโพธิ์ ฉบับที่ 886 เดือนกันยายน 2546 : พระเมืองเหนือ และ พระเมืองลพบุรี มาอยู่ที่ สุพรรณบุรี ได้อย่างไร เรื่องและภาพโดย.. มนัส โอภากุล )

ลิขสิทธิ์  2010 ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์ บางกอกสาส์น. สงวนไว้ซึ่งสิทธิทั้งหมด. กรุณาอย่าตัดต่อ หรือ คัดลอกข้อเขียนเพื่อการแจกจ่ายทางอีเมลหรือโพสข้อเขียนลงบนเว็บไซด์ กรุณาใช้เครื่องมือของเว็บไซด์ลานโพธิ์ เพื่อแสดงความคิดเห็น.

Copyright Bangkoksarn Publishing 2010. Please don't cut articles from LanpoThai.com and redistribute by email or post to the web. You may share using our article tools.