ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น

โดย ทีมงานลานโพธิ์
หลังจากที่เสนอเรื่อง พระกริ่งคลองตะเคียน ได้เพียง ๒ ฉบับเท่านั้น ก็มีผู้อ่านทั้ง ขาประจำ และ ขาจร แจ้งความประสงค์ตรงกันเข้าไปว่า อยากให้แนะนำ วิธีการดู พระดังกล่าวโดยแยกออกมาต่างหากจากเนื้อหาที่นำลงเป็นตอนๆ อยู่ในขณะนี้ เพราะมีความสนใจใคร่รู้จนรอไม่ไหว เพื่อตอบแทนน้ำใจของท่านที่อุดหนุน ลานโพธิ์ เรื่อยมา จึงเห็นว่าควร จัดให้ ตามคำขอแบบไม่ต้องคิดนาน โดยขอเริ่มต้นว่าเท่าที่ทีมงาน ศึกษามาดูเหมือน พระกริ่งคลองตะเคียน นี้จะมีการสร้างถึง ๓ ยุค ๓ สมัยด้วยกัน สำหรับ ยุคแรก นั้นเข้าใจว่า ถ้าไม่ใช่ปลายสมัยอยุธยาก็ต้องเป็นสมัยกรุงธนบุรี หรือกรุงรัตนโกสินทร์ช่วงต้นๆ หรือสมัยรัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๔ ยุคกลาง หมายถึงสร้างในช่วงรัชกาลที่ ๕ ถึงรัชกาลที่ ๗ ส่วน ยุคหลัง สร้างตั้งแต่รัชกาลที่ ๘ เป็นต้นมา มีปัญหาอยู่ตรง ยุคแรก ที่แม้ทุกวันนี้ก็ยังสืบหาผู้สร้างไม่ได้ เพราะไม่ปรากฏหลักฐานอะไรที่เป็นเบาะแส เพียงแต่มีเค้าเงื่อนหรือเหตุผลแวดล้อม

ภาพและเรื่องโดย ไวทย์ เวียงเหล็ก ตอนที่ 1

นอกจาก พระขุนแผน วัดใหญ่ฯ ที่กล่าวถึงไปก่อนหน้านี้ ยังมี พระเครื่อง เมืองอยุธยา อยู่อีกกรุหนึ่งซึ่งได้รับความนิยมแบบไม่น้อยหน้าไปกว่ากันเท่าไร โดยอาศัยสังเกต จากกรณีที่ในปัจจุบันมีการเช่าหาในราคาสูงเป็นอันดับที่ ๒ รองลงมา พระที่ว่านั้นได้แก่ กริ่งคลองตะเคียน นั่นเอง ที่อยากจะเขียนถึงพระกรุนี้ ไม่เพียงมีเหตุบันดาลใจจากเรื่องราคาแค่ประการเดียวเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวพันกับเรื่องอื่นๆ อีกอย่างน้อย ๒ ข้อ กล่าวคือ

ข้อแรก พระกรุ นี้มีการสร้าง ล้อพิมพ์ อย่างหลากหลาย เท่าที่นึกได้ตอนนี้ก็อย่างเช่น หลวงพ่อเนียม วัดน้อย หลวงพ่อโบ้ย วัดมะนาว (สุพรรณบุรี) หลวงพ่อกลึง วัดคูยาง (กำแพงเพชร) เป็นต้น ซึ่งทั้งนี้ย่อม

ภาพและเรื่องโดย…จ.ส.อ. เอนก เจกะโพธิ์

พระขุนแผน พิมพ์สมาธิ หรือ พิมพ์ทรงพลใหญ่ กรุวัดบ้านกร่าง อำเภอศรีประจันต์ จังหวัด สุพรรณบุรี เป็น พระเนื้อดินเผา ภายในหยาบมีทรายค่อนข้างจะมาก เป็นพระสกุลหนึ่งในหลายๆ พิมพ์ทรง ของ กรุวัดบ้านกร่าง ศิลปะสกุลช่างสมัยอยุธยา สร้างมาไม่เกิน 700 ปี นามขุนแผน เป็นนามที่เรียกขานกันตามนิยายเรื่อง ขุนช้าง - ขุนแผน เป็นตำนานปรัมปราที่เล่าขานกันมาอย่างชนิดที่ว่าไม่รู้จบ

เรื่องและภาพโดย..ไวทย์ เวียงเหล็ก

เมื่อเอ่ยชื่อ พระขุนแผน ขึ้นมา เชื่อเหลือเกินว่าส่วนใหญ่มักจะนึกถึงกรุวัดบ้านกร่าง สุพรรณบุรี เป็นลำดับแรกเพราะจำติดหูติดปาก เนื่องจากรู้จักกันอย่างแพร่หลายกว่ากรุอื่นๆ เพราะไม่เพียงพบเป็นจำนวนมากเท่านั้น แต่พระกรุนี้ยังถูกจำหน่ายจ่ายแจกออกไปในวงกว้าง ต่างกับกรุอื่นๆ ที่พบเพียงจำนวนไม่เท่าไร และคนที่ได้ไว้เป็นสมบัติก็มักหวงแหนเก็บงำเงียบกริบ จึงทำให้ไม่เป็นที่รู้จักกันนัก โดยเฉพาะ พระขุนแผน วัดใหญ่ชัยมงคล อยุธยา ดังนั้นจึงเห็นว่าน่าจะนำมาบอกกล่าวให้ทราบทั่วกัน เพราะในปัจจุบันดูเหมือนจะถือเป็นยอดขุนพลแห่งพระเครื่องของเมืองนี้ก็ว่าได้ เนื่องจากไม่ใช่มีเฉพาะคนกรุงเก่าเท่านั้นที่เสาะแสวงหา แต่ยังเป็นยอดปรารถนาของคนต่างจังหวัด ถึงขนาดยอมสู้ราคาเป็นเรือนแสนเรือนล้านทีเดียว

โดย ช. ช่างแสง อยุธยา

ผู้เขียน ช.ช่างแสง อยุธยา นอนคิดอยู่หลายคืนว่าจะเขียนพระกรุนี้ดีไหม เพราะวัดยวดในปัจจุบันไม่มีให้เห็นแล้ว หลักฐานสถานที่ต้นกำเนิดพระกรุไม่มี พยานด้านสถานที่ไม่มี หลักฐานด้านพระพิมพ์มี พยานด้านบุคคลมีครบสมบูรณ์ เมื่อผู้เขียนหยั่งชั่งน้ำหนักความเป็นไปได้ จึงตัดสินใจเขียนเพื่อบันทึกไว้เป็นหลักฐานว่า พระพิมพ์เช่นนี้เป็นของกรุวัดยวด เป็นวัดเก่าครั้งอดีตในสมัยอยุธยาตอนต้น จากหลักฐานคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ที่มีบ้านและภูมิลำเนาอยู่ใกล้วัดร้างแห่งนี้ ครั้งอดีตเมื่อสมัย 60-70 ปีมาแล้ว