ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น

ภาพและเรื่องโดย...โดย จ.ส.อ.เอนก เจกะโพธิ์

พระพุทธศาสนาเผยแพร่เข้ามาในประเทศไทยเป็นเวลานาน ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ? โดยมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นองค์เอกอัคร-ศาสนูปถัมภก? หลังจากพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน? มีการสร้างรูปเคารพขึ้นแทน องค์พระพุทธเจ้า? เพื่อใช้สักการบูชาและรำลึกถึงพระพุทธองค์ต่อเนื่องกันมาจนถึงปัจจุบัน รูปแบบของรูปเคารพมีมากมายหลายหลาก? รวมทั้งขนาดและวัสดุที่ใช้? ถ้ามีขนาดใหญ่มักนิยมเรียกว่า? ปางต่างๆ คือ พระพุทธรูป? ถ้ามีขนาดเล็กพกพาติดตัวได้มักนิยมเรียกว่า พิมพ์ต่างๆ เรียกว่า พระเครื่อง

การสร้างพระพุทธรูปขนาดเล็ก หรือพระเครื่องในอดีตนั้น? นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าคนโบราณตั้งจุดมุ่งหมายไว้เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา? จะเห็นได้จากการขุดค้นพบพระเครื่องจากพระเจดีย์? พระปรางค์? และฐานชุกชี? พระพุทธรูปตามโบสถ์วิหารต่างๆ ทั่วทุกภาคของประเทศไทย? ตั้งแต่สมัยทวาราวดีเรื่อยมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์

วัดท้ายตลาด หรือวัดโมลีโลกยาราม เป็นวัดหนึ่งที่ค้นพบพระเครื่องบรรจุไว้ในฐานพระเจดีย์จำนวนมาก? เมื่อประมาณ พ.ศ.2480? แต่ขาดหลักฐานที่กล่าวถึงผู้สร้างพระเครื่องกรุวัดท้ายตลาด? ซึ่งปัจจุบันแพร่กระจายไปอยู่ในมือนักสะสมและผู้ที่ศรัทธาเชื่อมั่นจนหมดสิ้น วัดท้ายตลาด เป็นวัดโบราณตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี? ในสมัยกรุงธนบุรี? บริเวณอาณาเขตวัดอยู่ติดกับพระราชวังของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช? เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชย์? พ.ศ.2325? พระองค์มีพระราชประสงค์ให้ย้ายเมืองหลวงข้ามไปอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา? ปรากฏตามพงศาวดาร? ดังนี้

?วันจันทร์? เดือนห้า? แรม 11 ค่ำ? พุทธศักราช 2325? ทรงพระกรุณาปูนบำเหน็จพระราชทานเงินตรา? เสื้อผ้า? แก่ข้าราชการที่มีความชอบกับพรรคพวกข้าหลวงทั้งปวง? โดยมากน้อยตามสมควร แก่ฐานานุศักดิ์ถ้วนทุกคน? แล้วพระราชดำรัสว่า? พระราชคฤหฐานใกล้อุปจาร พระอารามทั้งสองข้างคือ? วัดแจ้ง? วัดท้ายตลาด? มิบังควรอย่างยิ่ง? จึงดำรัสแก่พระราชาธรรมบดี? พระวิจิตรนาวี? ให้เป็นแม่กองกุมช่างไพร่ไปฐาปนาพระราชนิเวศน์ฟากฝั่งพระนครด้านทิศตะวันออก? ณ ที่บ้านพระยาราชาเศรษฐีและบ้านจีนทั้งปวง? ให้พระยาราชาเศรษฐียกพวกจีนลงไปตั้งบ้านเมืองใหม่? ณ ที่สวน? ตั้งแต่ คลองใต้วัดสามปลื้ม? ลงไปจนถึงคลองเหนือวัดสามเพ็ง?

?แล้วโปรดฯให้พระเทพโมลี? วัดสังขจาย? เป็นพระเทพมุนีแทน? โปรดฯให้มหาศรี? เปรียญเอก? วัดพลับ? เป็นพระเทพโมลี? แล้วดำรัสว่า? วัดแจ้ง? วัดท้ายตลาด? ทั้งสองพระอารามนี้แต่ก่อนเป็นวัดภายในพระราชวังไม่มีพระสงฆ์อยู่? จึงทรงพระกรุณาให้สร้างกุฏิเสนา-สนะสงฆ์ทั้งสองอาราม? แล้วโปรดฯให้นิมนต์พระเทพโมลี? วัดพลับ? กับพระสงฆ์อันดับมาอยู่? ณ วัดท้ายตลาด?

วัดท้ายตลาด? ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นวัดโมลี-โลกยาราม

ตามบันทึกตัวอักษรจารไว้ใต้ฐานรูปหล่อสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? (ขุน)? ดังนี้

?ศุภมัศดุ? พระพุทธศักราชล่วงแล้ว สองพันสามร้อยแปดสิบหกพระวสา? วันจันทร์? ขึ้น 5 ค่ำ? เดือน 8? ปีเถาะ? เบญจศก? พระบาทสมเด็จบรมธรรมมฤกมหาราชาธิราชรามาธิบดี? บรมนาถ? บรมบพิตร? พระพุทธเจ้าอยู่หัวมีพระราชโองการมาณพระบัณฑูรสุรสีหนาทดำรัสสั่ง? หลวงกัสมาวิจิตร? เจ้ากรมช่างปั้นขวา และอาจารย์ฉิม? กรมราชบัณฑิตย์? ให้จำลองหล่อพระพุทธรูปสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ญาณอดุลย์? สุนทรนายกติปิฎกธรา? มหาคณฤษร? บวรสังฆาราม? คามวาสีบพิธ? อันสถิต? ณ พุทไธยศวรรยาวาสวรวิิหาร? ไว้เป็นที่สักการ-บูชาแก่สานุศิษย์ทั้งปวงสืบไป? ภายหลังทรงพระราชศรัทธาปฏิสังขรณ์พระอารามนี้ให้บริบูรณ์ยิ่งขึ้นกว่าเก่า? สิ้นพระราชทรัพย์ห้าร้อยเก้าสิบหกชั่ง? แปดตำลึง? จึงทรงขนานนามเปลี่ยนใหม่ชื่อ? วัดโมลีโลกย์สุธาราม? อาวาส วรวิหาร? พระอารามหลวง?

เมื่อประมาณ พ.ศ.2480? มีคนร้ายเข้ามาลักลอบขุดฐานพระเจดีย์รายในวัด? จนกระทั่ง พ.ศ.2485? ประเทศไทยเกิดกรณีพิพาทกับประเทศฝรั่งเศส? ในเรื่องอินโดจีน? กระทรวงกลาโหม? ทำหนังสือราชการขอพระเครื่องมาที่วัดโมลีโลกยาราม? เพื่อแจกแก่ทหารตำรวจเป็นการเสริมสร้างขวัญและกำลังใจ? เจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยาราม คือ พระประสิทธิ์ศีลคุณ? ดำเนินการขุดเจดีย์รายทั้ง 4 องค์? ปรากฏว่าพบพระเครื่องจำนวนมาก? นอกจากนั้นยังพบพระเครื่องอีกจำนวนหนึ่งอยู่บนเพดานพระอุโบสถและหอสมเด็จด้วย

พระเครื่องวัดท้ายตลาด? เป็นพระเนื้อผงผสมผงใบลาน? สีของพระเครื่องส่วนใหญ่จึงเป็นสีเทาเข้ม? มีเม็ดผงพุทธคุณสีขาวแทรกอยู่ในเนื้อกระจายกันอยู่ทุกองค์? พื้นผิวของพระแทบทุกองค์มีคราบไขหินปูน? หรือที่นิยมเรียกว่า? คราบกรุ? จับอยู่มากบ้างน้อยบ้างไม่เท่ากัน

ช่างผู้ออกแบบและแกะแม่พิมพ์พระเครื่องวัดท้ายตลาด? คงจะเป็นช่างหลวงในยุคนั้น? เพราะรูปแบบขององค์พระแต่ละพิมพ์งดงาม? ประณีต? ลวดลายและส่วนประกอบองค์พระสวยงาม? อ่อนหวานและคมชัด? บ่งบอกถึงคุณความรู้และทักษะประสบการณ์ของช่างผู้ออกแบบได้อย่างชัดเจน? เป็นการทำงานด้วยจิตใจ? อุทิศให้พระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง? เช่นเดียวกันกับงานช่างแขนงอื่นๆ? ในสมัยโบราณ

รูปแบบของพระเครื่องวัดท้ายตลาด มีมากพิมพ์มากแบบ? ผู้รู้ในวงการพระเครื่องบางคนกล่าวว่ามีประมาณ 50 กว่าพิมพ์? บางคนว่ามีมากกว่า 100 พิมพ์? จนปัจจุบันยังหาข้อยุติข้อสรุปที่แน่นอนไม่ได้? เท่าที่มีการบันทึกไว้อย่างชัดเจนทั้งเรื่องและภาพประกอบ? มี 30 พิมพ์? เพื่อเป็นตัวอย่างในการศึกษา? ดังนี้

พิมพ์สมาธิบัวสองชั้น ในวงการพระเครื่องให้ความนิยม? ถือกันว่าเป็นพิมพ์เอก? หรือพิมพ์นิยม? องค์พระประทับปางสมาธิราบบนกลีบบัวบานสองชั้น คือ บัวคว่ำและบัวหงาย? ลักษณะกลีบบัวนุ่มนวล? พลิ้วไหว? สวยงาม? มีชีวิตชีวาอย่างยิ่ง? ข้างองค์พระตกแต่งด้วยลวดลายเครือเถาดูแผ่วบาง? เพื่อไม่ให้แข่งและข่มองค์พระ? ลักษณะเด่นอีกประการที่พระเครื่องวัดท้ายตลาดพิมพ์อื่นไม่มีคือ? แสงฉัพ-พรรณรังสีรอบๆ พระเศียรขององค์พระ? ทำให้พระพิมพ์นี้สมบูรณ์ทั้งเนื้อหาและงดงามอลัง-การในรูปแบบเป็นอย่างยิ่ง

พิมพ์ซุ้มปราสาท พิมพ์นี้องค์พระ ประทับปางมารวิชัยอยู่ในปราสาทหรือมณฑป? ผนังซุ้มด้านซ้ายจะเฉียงขึ้นเพื่อแสดงถึงความลึกของปราสาท? เป็นความชำนาญชาญฉลาดของช่างผู้ออกแบบ? ซึ่งหาได้ยากจากพระเครื่องกรุอื่น

พิมพ์เจดีย์ พิมพ์นี้องค์พระประทับอยู่ในซุ้มเจดีย์ทรงระฆัง? สัดส่วนของเจดีย์สมบูรณ์สวยงามมาก?? เป็นพระเครื่องอีกชุดหนึ่งที่โดดเด่นในด้านการออกแบบและเป็นพิมพ์ที่หาชมได้ยาก

พิมพ์แหวกม่านข้างเม็ด พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชร? มีเม็ดกลมลักษณะไข่ปลาเรียงรายรอบพิมพ์พระ? ด้านข้างทั้งสองข้างมีเส้นเล็กๆ พลิ้วสอบเข้าหากันตรงยอดเศียรขององค์พระ? คล้ายกับม่านที่ถูกแหวกแล้วรวบไว้ทั้งสองข้าง

พิมพ์นาคปรกใหญ่ พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิราบบนพญานาค 7 เศียร? ส่วนยอดพิมพ์พระหักมุมและเว้าหยักเข้าหากัน? ด้านข้างทั้งสองข้างมีเม็ดไข่ปลาเรียงรอบองค์พระ

พิมพ์นาคปรกเล็ก พิมพ์นี้ลักษณะโดยรวมคล้ายกันกับพิมพ์นาคปรกใหญ่? แต่ขนาดเล็กกว่า? ที่ดูแปลกไปจากพิมพ์อื่นคือ? องค์พระด้านล่างถูกขนดหางของพญานาคโอบรัดบังเอาไว้

พิมพ์ปรกโพธิ์ใหญ่ พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชรใต้ซุ้มโพธิ์? ส่วนยอดของพิมพ์พระหักมุมเข้าหากัน? มีเม็ดไข่ปลาเรียงรายรอบองค์พระ? ส่วนฐานบัวเม็ดชั้นบนเป็นรูปกระสวยทอผ้า

พิมพ์ปรกโพธิ์กลาง พิมพ์นี้ลักษณะโดยรวมคล้ายกันกับพิมพ์ปรกโพธิ์ใหญ่? แต่ขนาดเล็กกว่า? และฐานบัวเม็ดเป็นแบบฐานเรือสำเภา

พิมพ์ปรกโพธิ์เล็ก พิมพ์นี้ลักษณะโดยรวมคล้ายพิมพ์ปรกโพธิ์กลาง? แต่ขนาดเล็กกว่าและขอบโค้งมนคล้ายกันกับเล็บมือ

พิมพ์ปางป่าเลไลยก์ใหญ่ พิมพ์นี้องค์พระประทับห้อยพระบาทด้านหน้าตรง? ส่วนยอดหักมุมเข้าหากันและเว้าหยักด้านข้างทั้งสองข้าง? มีลิงกำลังถวายรวงผึ้งและช้างกำลังใช้งวงจับใบไม้พัดวีให้พระพุทธองค์? ส่วนขอบของพิมพ์พระไม่มีเม็ดไข่ปลา

พิมพ์ปางป่าเลไลยก์เล็ก พิมพ์นี้ลักษณะโดยรวมคล้ายกับพิมพ์ปางป่าเลไลยก์ใหญ่? แต่ขนาดเล็กกว่า? และองค์พระประทับห้อยพระบาทหันข้างเล็กน้อย? ส่วนขอบของพิมพ์พระมีเม็ดไข่ปลาเรียงอยู่โดยรอบ

พิมพ์มารวิชัยซุ้มเส้นลวด พิมพ์นี้องค์พระประทับปางมารวิชัย? ฐานเป็นแบบบัวเม็ด? ด้านข้างขององค์พระเป็นซุ้มเส้นลวดขนาดเล็กขนานกัน 3 เส้น? แต่ส่วนโค้งของซุ้มด้านบนมีเส้นลวดเพียงข้างละ 2 เส้น? ขอบของพิมพ์ทรงพระโค้งมนเป็นรูปไข่

พิมพ์มารวิชัยข้างเม็ด พิมพ์นี้ลักษณะโดยรวมคล้ายกันกับพิมพ์มารวิชัยซุ้มเส้นลวด? ต่างกันตรงด้านข้างของพิมพ์พระเป็นเม็ดไข่ปลา? และส่วนยอดเรียวแหลมเล็กน้อย? ด้านล่างตัดตรง

พิมพ์ปรกโพธิ์เล็บมือ พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชรใต้ซุ้มต้นโพธิ์? ด้านล่างของพิมพ์พระตัดตรง? ส่วนบนโค้งมนมองดูคล้ายกันกับเล็บมือ

พิมพ์เล็บมือยอดใบสาเก ลักษณะ โดยรวมของพิมพ์นี้คล้ายกันกับพิมพ์ปรกโพธิ์เล็บมือ? แตกต่างกันตรงส่วนยอดหักมุมเว้าหยักคล้ายใบสาเก

พิมพ์พุทธกวัก พิมพ์นี้องค์พระประทับยกพระกรข้างขวาขึ้นกวักพระหัตถ์? ฐานแบบบัวเม็ดรูปเรือสำเภา? ส่วนบนของพิมพ์พระหักมุมเข้าหากัน? มีเม็ดไข่ปลาเรียงรายรอบขอบของพิมพ์

พิมพ์เล็บมือสมาธิ พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชร? ขอบของพิมพ์พระโค้งมนรูปไข่คล้ายเล็บมือ

พิมพ์เล็บมือมารวิชัย พิมพ์นี้องค์พระประทับปางมารวิชัย? ลักษณะโดยรวมจะคล้ายกันกับพิมพ์เล็บมือสมาธิ

พิมพ์ไสยาสน์ พิมพ์นี้องค์พระเป็นปางไสยาสน์? ส่วนบนของพิมพ์พระโค้งมนหักมุมแหลมขึ้นเล็กน้อย? มีเม็ดไข่ปลาเรียงกันอยู่ด้านข้างของพิมพ์พระจนจรดยอดแหลม

พิมพ์อุ้มบาตร พิมพ์นี้องค์พระประทับยืนปางอุ้มบาตรบนกลีบบัว? ส่วนล่างของพิมพ์พระตัดตรง? ส่วนบนเข้าหากันและเว้าหยักเล็กน้อย? มีเม็ดไข่ปลาเรียงกันอยู่ด้านข้างของพิมพ์พระจนจรดยอดแหลม

พิมพ์ปางรำพึง พิมพ์นี้องค์พระประทับยืนบนฐานบัวเม็ด? ยกพระกรทั้งสองข้างไขว้กันตรงพระอุระ? ส่วนขอบของพิมพ์ด้านล่างตัดตรง? ด้านบนหักมุมเข้าหากันและเว้าหยักเล็กน้อย? มีเม็ดไข่ปลาเรียงรายกันอยู่ด้านข้างของพิมพ์พระจนจรดยอดแหลม

พิมพ์ปางห้ามสมุทร พิมพ์นี้องค์พระประทับยืนบนฐานบัวเม็ดสองชั้น? ยกพระหัตถ์ทั้งสองข้างขึ้นเสมอพระอุระ? ส่วนขอบของพิมพ์พระด้านล่างตัดตรง? ด้านบนหักมุมเข้าหากันและเว้าหยักเล็กน้อย? มีเม็ดไข่ปลาเรียงรายอยู่รอบขอบของพิมพ์พระ

พิมพ์ปางถวายเนตรบัวสองชั้น พิมพ์นี้องค์พระประทับยืนบนกลีบบัวสองชั้น? พระหัตถ์ทัั้งสองข้างไขว้กันด้านล่าง? ส่วนขอบของพิมพ์พระด้านล่างตัดตรง? ด้านบนหักมุมเข้าหากันและเว้าหยักเล็กน้อย? มีเม็ดไข่ปลาเรียงกันอยู่ด้านข้างของพิมพ์พระจนจรดยอดแหลม

พิมพ์ปางถวายเนตรบัวก้างปลา ลักษณะโดยรวมของพิมพ์นี้เหมือนกันกับพิมพ์ปางถวายเนตรบัวสองชั้น? ต่างกันตรงกลีบบัวของพิมพ์นี้เป็นเส้นหยักคล้ายก้างปลา

พิมพ์สมาธิกนกข้าง พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชรบนฐานเรียบสองชั้น? ส่วนขอบของพิมพ์พระด้านล่างตัดตรง? ด้านบนโค้งมนหักมุมเข้าหากัน? มีเส้นขอบซุ้มสองเส้นขนานกันด้านข้างทั้งสองข้างจนจรดยอดแหลม? พื้นด้านข้างขององค์พระมีเส้นหยักคล้ายลวดลายกนกทั้งสองข้าง

พิมพ์แม่ธรณีบีบมวยผม พิมพ์นี้องค์พระประทับปางสมาธิเพชรใต้ซุ้มต้นโพธิ์? ใต้ฐานลงมาเป็นซุ้มสี่เหลี่ยม? ภายในซุ้มมีพระแม่ธรณีนั่งบีบมวยผมช่วยพระพุทธองค์ผจญมาร? ส่วนขอบขององค์พระเป็นรูปสี่เหลี่ยม? เป็นอีกพิมพ์หนึ่งที่งดงามแปลกตาไปจากพิมพ์อื่น

พิมพ์โมคคัลลาน์สารีบุตร ลักษณะโดยรวมของพระพิมพ์นี้คล้ายกันกับพิมพ์แม่ธรณีบีบมวยผม? ต่างกันที่องค์พระประทับปางมารวิชัย? และภายในซุ้มด้านล่างเป็นองค์พุทธสาวก? พระโมคคัลลาน์และพระสารีบุตร? นั่งพับเพียบพนมมือ

พิมพ์ปิดตาหัวบานเย็น พิมพ์นี้เป็นองค์พระพุทธสาวกยกมือปิดตาและปิดทวาร? เป็นต้นแบบของพระปิดตาพิมพ์หัวบานเย็น? วัดหนัง? บางขุนเทียน

พิมพ์ปิดตาขัดสมาธิเพชร พิมพ์นี้เป็นองค์พุทธสาวกยกมือทั้งสองข้างปิดใบหน้า? ประทับบนฐานบัวเม็ด? ปางสมาธิเพชร? ส่วนล่างของขอบพิมพ์พระตัดตรง ส่วนบนโค้งมนหักมุมเข้าหากันและเว้าหยัก? มีเส้นขอบซุ้มขนานไปกับขอบพิมพ์พระด้านหลังจนจรดยอดแหลม

พิมพ์ปิดตาขัดสมาธิราบ ลักษณะโดย? รวมของพระพิมพ์นี้คล้ายกันกับพิมพ์ปิดตาขัดสมาธิเพชร? ต่างกันที่องค์พบประทับสมาธิราบกับฐานบัวเม็ด

?

พระกรุวัดท้ายตลาด ในพิมพ์ต่างๆ

?

?

พระกรุวัดท้ายตลาด หรือวัดโมลีโลก-ยาราม ในปัจจุบัน เป็นพระเครื่องที่สมบูรณ์แบบทุกๆ? ด้าน? นักสะสมในวงการพระเครื่องของไทยให้ความนิยมและยกย่องไม่เสื่อมคลายนับแต่เปิดกรุจนถึงปัจจุบัน? ทั้งนี้เพราะเหตุผล 4 ประการ? ดังนี้

ประการแรก เจตนาในการสร้างดี? เป็นที่เชื่อมั่นว่าผู้สร้างรังสรรค์พระเครื่องชุดนี้? ตั้งจุดมุ่งหมายไว้เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา? จึงบรรจุลงกรุใต้ฐานเจดีย์ราย? โดยมิได้หวังผลตอบแทนเป็นอามิสสินจ้าง? ถือกันว่าเป็นเจตนาที่บริสุทธิ์สูงสุดในการสร้างพระเครื่องให้แก่พระพุทธศาสนา

ประการที่สอง ออกแบบดี? พระเครื่องชุดนี้ได้รับการออกแบบจากช่างที่คาดกันว่าเป็นช่างหลวงในยุคนั้น? รูปแบบจึงประณีตงดงาม? สมบูรณ์ด้วยเนื้อหาและมีมากมายหลายแบบพิมพ์? มากกว่ากรุอื่นที่เคยค้นพบและบันทึกเอาไว้

ประการที่สาม มวลสารดี? ท่านผู้รู้และผู้เชี่ยวชาญในวงการพระเครื่องให้ความเห็นว่าเนื้อพระหลักของพระเครื่องชุดนี้? คือ? ผงใบลาน? รวมกันกับผงพุทธคุณต่างๆ มากมาย? จะเห็นได้อย่างชัดเจนจากองค์พระที่ชำรุดแตกหัก

ประการสุดท้าย พิธีดี? วัดท้ายตลาดเป็นพระอารามหลวง? เมื่อจัดสร้างพระเครื่องขึ้นอย่างสมบูรณ์แบบด้วยเจตนาที่ดี? การออกแบบดี? มวลสารดี? การจัดพิธีกรรมก่อนบรรจุพระเครื่องลงกรุ จะต้องถูกต้องตามตำรับโบราณ? ประเพณีที่สืบทอดกันมาอย่างต่อเนื่องอย่างแน่นอน

พระเครื่องกรุวัดท้ายตลาด? จึงเป็นที่นิยม? ชื่นชมและยกย่องไม่เคยเสื่อมคลาย? ความประณีตงดงามอย่างสมบูรณ์แบบ? ถือได้ว่าเป็นความอลังการแห่งพระเครื่องอย่างแท้จริงในยุครัตนโกสินทร์

วัดโมลีโลกยาราม หรือ วัดท้ายตลาด? เป็นพระอารามหลวงชั้นโท? ชนิดราชวรวิหาร? มีเนื้อที่ 12 ไร่? 3 งาน? ปัจจุบันตั้งอยู่เลขที่ 2? หลังพระราชวังเดิม? ริมคลองบางกอกใหญ่? เขตบางกอกใหญ่? กรุงเทพมหานคร

อาณาเขต วัดโมลีโลกยาราม? มีลักษณะพื้นที่ตั้งวัดถูกปิดล้อมด้วยกำแพงสูง 5 ศอกโดยรอบ? ยกเว้นบริเวณด้านหน้าวัด? ซึ่งติดกับคลองบางกอกใหญ่? และด้านหลังของวัดบางส่วน? อาณาบริเวณโดยรอบของวัดแต่ละด้าน? ด้านหน้าเลียบแนวคลองบางกอกใหญ่? ยาว 3 เส้น 14 วา? ด้านหลังยาว 4 เส้น 4 วา? ด้านตะวันออกเฉียงเหนือ? ยาว 2 เส้น 12 วา? ด้านตะวันตกเฉียงใต้? ยาว 4 เส้น? ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับสถานที่ต่างๆ? ดังนี้

ทิศเหนือ? ติดต่อกับกำแพงกองทัพเรือ? กรมสื่อสารทหารเรือ
ทิศใต้? ติดต่อกับคลองบางกอกใหญ่? ฝั่งตรงข้ามเป็นที่ตั้งวัดกัลยาณมิตร
ทิศตะวันออก ติดต่อกับกำแพงกองทัพเรือ? บริเวณโรงเรียนนายทหารเรือ
ทิศตะวันตก? ติดต่อกับคลองบ้านขมิ้น? และบ้านเรือนประชาชนที่เช่าที่วัด

การเดินทางไปวัดโมลีโลกยาราม การเดินทางไปวัดโมลีโลกยาราม? สามารถไปได้ทั้งทางรถยนต์และทางเรือ? ทางรถยนต์ไปได้ 2 ทาง? ทางแรก? จากสี่แยกศิริราชไปตามถนนอรุณอัมรินทร์? ถึงโค้งซึ่งเป็นที่บรรจบกับถนนวังเดิม? ตรงกรมอุทกศาสตร์? กองทัพเรือ? จะมีป้ายวัดโมลีโลกยาราม? แล้วเข้าไปตามซอยเข้าวัด

ทางที่สอง จากถนนอิสรภาพตรงสามแยกโพธิ์สามต้นไปตามถนนวังเดิม? ถึงโค้งซึ่งเป็นที่บรรจบกับถนนอรุณอัมรินทร์? ตรงกรมอุทกศาสตร์? กองทัพเรือ? แล้วเข้าไปในซอยเดียวกับทางแรก

ส่วนการเดินทางไปทางเรือ ปัจจุบันไม่มีผู้นิยมไปทางนี้? แต่จะมีเรือหางยาวจากท่าราชินีผ่านหน้าวัดไปที่วัดปากน้ำภาษีเจริญ? หรือเรือด่วนที่มาตามลำน้ำเจ้าพระยา? ซึ่งต้องลงเรือที่ท่าราชินีแล้วขึ้นเรือข้ามฟากมาที่ฝั่งวัดกัลยาณมิตร? เดิน สะพานข้ามคลองมาฝั่งวัดโมลีโลกยาราม

ประวัติความเป็นมา

วัดโมลีโลกยาราม? เป็นวัดโบราณ? สร้างในสมัยอยุธยา? แต่ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างเมื่อใด? ใครเป็นผู้สร้าง? ในสมัยนั้นเรียกว่า? วัดท้ายตลาด? เพราะอยู่ต่อจากตลาดเมืองธนบุรี? แต่เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช? ทรงตั้งกรุงธนบุรีเป็นราชธานี? ได้รวมอุปจารวัดแจ้ง? (วัดอรุณราชวราราม)? และวัดท้ายตลาดเข้าไปในเขตพระราชวัง? จึงเป็นวัดที่ไม่มีพระสงฆ์จำพรรษาตลอดรัชกาล

ต่อมาสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า-จุฬาโลกมหาราช? ทรงย้ายเมืองหลวงมาตั้งที่ฝั่งกรุงเทพฯ? ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ? ให้นิมนต์พระสงฆ์มาจำพรรษาทั้งที่วัดแจ้งและวัดท้ายตลาด? ทรงตั้งพระมหาศรี? วัดราชสิทธาราม? (วัดพลับ)? เป็นพระเทพโมลี? และภายหลังได้สถาปนาเป็นพระพุทธโฆษาจารย์? มาเป็นเจ้าอาวาสวัดท้ายตลาด

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย? ครั้งเป็นสมเด็จฯเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร? ได้โปรดเกล้าฯให้ปฏิสังขรณ์และสร้างพระอุโบสถ? และพระราชทานนามใหม่ว่า? วัดพุทไธศวรรย์ ในสมัยนั้นการศึกษาวิชาการต่างๆ นั้นต้องไปศึกษาตามวัด? จึงโปรดเกล้าฯให้พระโอรสไปศึกษาอักษรสมัยเบื้องต้นในสำนักสมเด็จพุทธโฆษาจารย์ (ขุน)? ซึ่งเป็นพระราชาคณะแห่งวัดนี้? ขณะนั้นดำรงสมณศักดิ์เป็นพระพุทธ-โฆษาจารย์? ซึ่งเป็นที่เคารพนับถือของเจ้านายในสมัยนั้นมาก? และยังเป็นพระราชกรรมวาจาจารย์ของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว? เมื่อเสด็จออกผนวช

ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่-หัว? ได้โปรดเกล้าฯให้ปฏิสังขรณ์วัดใหม่ทั้งพระอาราม? ทรงพระราชทานนามใหม่ว่า? วัดโมลีโลกยาราม? ในรัชสมัยนี้สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ถึงแก่มรณภาพ? เมื่อ พ.ศ.2386 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯให้หล่อรูปสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? (ขุน)? ประดิษฐานไว้ในหอที่วัดโมลีโลกยาราม? เพื่อสักการบูชาเวลาเสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานผ้าพระกฐิน

ต่อมาเมื่อสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีเสด็จออกไปประทับกับพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว? พระราชโอรสพระองค์น้อย ที่พระราชวังเดิมฝั่งธนบุรี? พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงได้รื้อพระตำหนักแดง? (พระตำหนักแดง? สร้างขึ้นในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

ประมาณปี? พ.ศ. 2325-2368 ซึ่งเป็นปีที่สร้างพระบรมมหาราชวัง? ทรงสร้างพระตำหนักแดงเป็นตำหนักหมู่ใหม่ในพระบรมมหาราชวัง? ตั้งอยู่เบื้องหลังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท และพระที่นั่งวิมานรัถยา? ถวายเป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ? เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์? สร้างคู่กับตำหนักเขียว? ซึ่งทรงสร้างถวายสมเด็จพระ พี่นางเธอ? กรมสมเด็จพระเทพสุดาวดี? พระพี่นางองค์ใหญ่

เมื่อเจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์สิ้นพระชนม์? สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงบุญรอด? พระธิดา? ซึ่งต่อมาได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี? ได้ประทับที่ตำหนักแดงต่อมา จนเมื่อทรงอภิเษกสมรสกับพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย? เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ? เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร? จึงทรงย้ายไปประทับที่พระราช- วังเดิมฝั่งธนบุรี? ประมาณ พ.ศ.2357-2358 โดยมีพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าจุฑามณี ตามเสด็จ)? ที่เคยประทับในพระบรมมหาราชวังไปสร้างถวายที่พระราช-วังเดิมทั้งหมู่? ครั้นสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีเสด็จสวรรคต? พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว? โปรดเกล้าฯให้รื้อพระตำหนักแดงไปสร้างถวายเป็นกุฏิเจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยาราม

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว? โปรดเกล้าฯให้กระทำผาติกรรม? ย้ายพระตำหนักแดงไปสร้างเป็นกุฏิเจ้าอาวาสวัดเขมาภิรตาราม? ซึ่งเป็นวัดที่สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีทรงปฏิสังขรณ์? และทรงสร้างกุฏิตึกพระราชทานเจ้าอาวาส? หอสวดมนต์? และหอกลาง? และทรงปฏิสังขรณ์พระอุโบสถและให้นำตราไอยราพรตซึ่งเป็นตราประจำรัชกาลประดิษฐานไว้ที่หน้าบันพระอุโบสถ

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว? ทรงปฏิสังขรณ์วัดโมลีโลกยาราม? อีกครั้งหนึ่ง? ที่ชัดเจนคือหอพระไตรปิฎก? ซึ่งบูรณะในสมัยพระธรรมเจดีย์? (อยู่)? เป็นเจ้าอาวาส

หลังจากนั้นอาจมีการปฏิสังขรณ์บ้าง? แต่ไม่มีหลักฐาน? เพิ่งมาปรากฏเมื่อครั้งพระสนิทสมณคุณ? (เงิน)? เป็นเจ้าอาวาส ได้จัดการปฏิสังขรณ์เสนาสนะให้ดีขึ้นหลายแห่ง? แต่ยังไม่ทันเรียบร้อยก็ถึงแก่มรณภาพ

พ.ศ.2473 พระประสิทธิ์ศีลคุณ? (จ้อย)? เป็นเจ้าอาวาส? ได้ปฏิสังขรณ์เสนาสนะ? ตลอดจนถนนและพื้นที่ภายในวัดที่ชำรุดทรุดโทรม? และได้ทำเขื่อนคอนกรีตหน้าวัด

พ.ศ.2515? พระรัตนมุนี? (โสม ป.ธ.7)? เป็นเจ้าอาวาส? ได้ปรับปรุงเสนาสนะสงฆ์ให้เป็นระเบียบ? และปฏิสังขรณ์และพัฒนาวัดใหม่

พ.ศ.2542 พระเทพปริยัติสุธี? (คงฺค? ปญฺโญ? ป.ธ.8)? เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน? ได้มีการปลูกสร้างกุฏิทรงไทยจำนวนหลายหลัง เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว? ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ
สิ่งสำคัญในวัดโมลี-โลกยาราม

ปูชนียวัตถุ พระประธานในพระอุโบสถ? เป็นพระพุทธรูปหล่อปางมารวิชัย? หน้าตักกว้าง 4 ศอก? พุทธลักษณะงดงาม? ไม่ปรากฏพระนาม? สร้างขึ้นพร้้อมพระอุโบสถหรือมีมาแต่เดิมไม่ปรากฏหลักฐาน รูปหล่อสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? (ขุน)? นั่งขัดสมาธิ? ประมาณขนาดเท่าตัว? ประดิษฐานอยู่บนแท่นซึ่งมีคำจารึกที่ฐานรูปหล่อว่า? ศุภมัศดุ? พระพุทธศักราชล่วงแล้วสองพันสามร้อยแปดสิบหกพรรษา? ณ? วันจันทร์? ขึ้น 5 ค่ำ? เดือน 8 ปีเถาะ? เบญจศก? พระบาทสมเด็จบรมธรรมมฤกมหา-ราชาธิราชรามาธิบดีบรมนาถ บรมบพิตร? พระพุทธเจ้าอยู่หัวมีพระราชโองการมาณพระบัณฑูร สุรสีหนาทดำรัสสั่ง? หลวงกัสมาวิจิตร? เจ้ากรมช่างปั้นขวา? และอาจารย์ฉิม? กรมราชบัณฑิตย์? ให้จำลองหล่อพระพุทธรูปสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ญาณอดุลย์? สุนทรนายกติปิฎกธรา? มหาคณฤษร? บวรสังฆาราม? คามวาสีบพิธ? อันสถิต? ณ พุทไธศวรรยาวาสวรวิหาร? ไว้เป็นที่สักการบูชาแก่สานุศิษย์ทั้งปวงสืบไป

ถาวรวัตถุ พระอุโบสถ? ลักษณะทรงไทยยุคต้นรัตนโกสินทร์? ขนาดกว้าง 9.50 เมตร? ยาว 25 เมตร? หลังคามุงกระเบื้องเคลือบ? ช่อฟ้า? ใบระกาไม้สักลงรักปิดกระจก? ภายในผนังและเพดานเขียนภาพทรงข้าวบิณฑ์? ประตู และหน้าต่างแกะสลักลายกนกลงรักปิดทองงดงาม? หน้าบันมีตราไอยราพรต? รัชกาลที่ 4? ตามหลักฐานน่าจะสร้างในรัชกาลที่ 1? ที่โปรดเกล้าฯให้สมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร? (รัชกาลที่ 2) รับเป็นธุระสร้างขึ้น? และได้รับการปฏิสังขรณ์ใหม่ในรัชกาลที่ 4? จึงมีตราประจำรัชกาลประดิษฐานที่หน้าบัน

พระวิหาร ลักษณะทรงไทยผสมจีน? ขนาดกว้าง 8.75 เมตร? ยาว 19.75 เมตร? หลังคามุงกระเบื้องเคลือบดินเผา? ช่อฟ้า? ใบระกาปั้นด้วยปูน? ด้านในกั้นเป็น 2 ห้อง? ด้านหลังเป็นห้องเล็ก? มีพระพุทธรูปปางมาร-วิชัยขนาดใหญ่และพระอัครสาวกประทับผินพระพักตร์ไปทางพระอุโบสถผนังและเพดานเขียนลวดลายงดงาม? ด้าน หน้าเป็นห้องใหญ่ ตรงกลางมีแท่นชุกชีประดิษฐานพระพุทธรูปปางต่างๆ ประมาณ 20 องค์? ผนังฉาบปูน? ประตูและหน้าต่างทุกช่องเขียนลายรดน้ำงดงามแต่ชำรุด? เพดานเขียนลวดลายเป็นกลุ่มดาว? สร้างเมื่อใดไม่ปรากฏหลัักฐาน? เพียงเล่าสืบกันมาว่า? สมัยกรุงธนบุรี? โปรดฯให้ใช้เป็นฉางเกลือ? จนมีผู้เรียกว่า? พระวิหารฉางเกลือ? มาจนถึงทุกวันนี้

หอสมเด็จ หอนี้แบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นฐานและชั้นตัวหอ? ชั้นฐาน? กว้าง 6.20 เมตร? ยาว 21.50 เมตร? เป็นฐานรับหอสมเด็จและพระเจดีย์? มีบันไดขึ้นลง 2 ทาง? แบ่งเป็นช่องๆ? แต่ละช่องมีรูปปั้นทหารแบกฐานไว้แต่ชำรุด? ชั้นตัวหอ? ประกอบด้วย? หอสมเด็จและองค์พระเจดีย์ทรงลังกาประจำอยู่มุมละ 1 องค์? นับว่าเป็นเจดีย์ที่บรรจุพระเมาฬีของรัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4? ด้านหน้าเป็นอุโมงค์บรรจุรอยพระพุทธบาทจำลอง? เฉพาะตัวหอสมเด็จ? กว้าง 4 เมตร? ยาว 8.60 เมตร? เป็นตึกทรงไทย? ภายในประดิษฐานรูปหล่อสมเด็จพระพุทธ-โฆษาจารย์? (ขุน) หลังคามุงกระเบื้องเคลือบ? ประตูและหน้าต่างเขียนภาพลายรดน้ำงดงาม? นับเป็นสิ่งที่หาชมได้ยากยิ่ง

หอพระไตรปิฎก เรียกทั่วไปว่า? หอไตร? เป็นอาคารไม้ทรงไทยพื้นสูง? ขนาด กว้าง 7.50 เมตร? ยาว 11.50 เมตร? หลังคามุงกระเบื้องเคลือบ? ใช้ปูนปั้นพระรูปเจดีย์แทนช่อฟ้า? ประตู-หน้าต่างและผนังด้านในเขียนภาพลายรดน้ำสวยงาม? คงสร้างในรัชกาลที่ 3? และปฏิสังขรณ์ในรัชกาลที่ 5 แต่พระรัตนมุนี? เจ้า-อาวาสรูปที่ 11? ให้ก่ออิฐเสริมชั้นล่างทำเป็นห้อง? จึงเสียรูปทรงเดิมไป? ขณะนี้ชำรุดทรุดโทรมมากทั้งตัวอาคารและลายรดน้ำ

ศาลาการเปรียญ สร้างด้วยไม้สัก? ยาว 15 วา? กว้าง 5 วา? หลังคามุขลด 2 ชั้น? มุงกระเบื้องไทย นอกจากปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุแล้ว? สิ่งสำคัญที่เป็นสังหาริมวัตถุซึ่งได้รับพระราชทานไว้สำหรับวัด? คือ

1.?? ?พระไตรปิฎก? ฉบับพิมพ์ในรัชกาล ที่ 5? พร้อมตู้บรรจุ? จำนวน 1 จบ
2.?? ?พระไตรปิฎกสยามรัฐ? ซึ่งเป็นฉบับพิมพ์ในรัชกาลปัจจุบัน? จำนวน 1 จบ
3.?? ?พระบรมรูปหล่อพระบาทสมเด็จพระจุล-จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว? ทรงเครื่องยศจอมพลทหารบก
4.?? ?ธรรมาสน์ลายทอง? ซึ่งเป็นเครื่องสังคีต? ในคราวงานถวายพระราชทานเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
5.?? ?คัมภีร์ภิกขุปาติโมกข์? พร้อมทั้งตู้และธรรมาสน์สำหรับนั่งสวด? ซึ่งเป็นเครื่องสังเค็ด? ในงานพระราชทานเพลิงศพ? สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ?? เจ้าฟ้ากรมหลวงศรีรัตนโกสินทร์

ลำดับและประวัติเจ้าอาวาสโดยย่อ
พระราชาคณะผู้ครองวัดโมลีโลก-ยาราม? นับตั้งแต่รัชกาลที่ 1? จนถึงปัจจุบัน? มีจำนวน 12 รูป? คือ

1.?? ?พระพุทธโฆษาจารย์? (ศรี) เดิมเป็นเปรียญอยู่วัดราชสิทธาราม? (วัดพลับ)? ในรัชกาลที่ 1? ทรงตั้งเป็นพระเทพ-โมลี? แล้วย้ายมาเป็นเจ้าอาวาสวัดโมลีโลก-ยาราม? ซึ่งในเวลานั้นเรียกว่า? วัดท้ายตลาด? ภายหลังทรงสถาปนาเป็นพระพุทธ-โฆษาจารย์

2.?? ?สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์?? (ขุน) ประวัติเดิมไม่ปรากฏทราบว่าเป็นพระพุทธโฆษาจารย์?? ในรัชกาลที่ 2? โปรดเกล้าฯให้พระโอรสมาศึกษาวิชาการในสำนักของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? หลายพระองค์? ต่อมาในรัชกาลที่ 3? ทรงสถาปนา? เป็นสมเด็จพระพุทธ-โฆษาจารย์? และถึงแก่มรณภาพในรัชกาลนี้? พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว? ได้โปรดเกล้าฯให้หล่อรูปไว้ในหอสมเด็จและไว้ที่วัดโมลีโลกยาราม? เพื่อทรงสักการบูชาเวลาเสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานผ้าพระกฐิน? ซึ่งสืบเนื่องเป็นประเพณีสืบมาจนรัชกาลปัจจุบัน

3.?? ?สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? (ฉิม) เป็นชาวบ้านจาน? จังหวัดเพชรบุรี? เกิดเมื่อปี พ.ศ.2326? ตรงกับรัชกาลที่ 1 อุปสมบทที่จังหวัดเพชรบุรี? และเรียนพระปริยัติธรรมอยู่ที่วัดพระเชตุพนฯกรุงเทพมหานคร? จนได้เปรียญเอก 9 ประโยค? ในรัชกาลที่ 2? ทรงตั้งเป็นรัตนมุนี? อยู่ที่วัดพระเชตุพนฯ? ปี พ.ศ.2375 ตรงกับรัชกาลที่ 3? ได้รับสถาปนาเป็นพระพุทธโฆษาจารย์? ครองวัดโมลีโลกยาราม? ในรัชกาลที่ 4 ทรงรับสั่งว่า? พระพุทธโฆษาจารย์? (ฉิม)? นี้หนังสือดี? จึงโปรดเกล้าฯให้สถาปนาเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? ครองวัดมหาธาตุ? เมื่อปี? พ.ศ.2394

4.?? ?พระธรรมไตรโลก? (รอด) ประวัติเดิมไม่ปรากฏ? มีปรากฏในรัชกาลที่ 3? เป็นพระกระวีวงศ์? อยู่วัดโมลีโลกยาราม? แล้วได้เลื่อนเป็นพระเทพกระวี? เมื่อปี พ.ศ.2394? ในรัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯให้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระธรรมไตรโลก? ครองวัดโมลีโลกยาราม? และถึงแก่มรณภาพในปี? พ.ศ.2409

5.?? ?พระธรรมเจดีย์? (อยู่) เกิดในรัชกาลที่ 2???? ปี พ.ศ.2358? เป็นชาวเมืองแกลง? จังหวัดระยอง? อุปสมบทในรัชกาลที่ 3? แล้วเข้าศึกษาพระปริยัติธรรมในกรุงเทพมหานคร? อยู่ในสำนักสมเด็จพระพุทธ-โฆษาจารย์? (ฉิม)? วัดโมลีโลกยาราม? และได้เข้าแปลพระปริยัติธรรมได้เป็นเปรียญ 4 ประโยค

6.?? ?พระราชานุพันธมุนี? (ม.ร.ว. เจริญ? อิศรางกูร) เป็นบุตรหม่อมเจ้าถึก? ในสมเด็จพระประ-พันธวงศ์เธอ? เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์? เกิดที่บ้านบางอ้อ? จังหวัดนครนายก? เมื่อปี พ.ศ.2400? ตรงกับรัชกาลที่ 4? ในวัยเด็กได้เรียนอักษรสมัยเบื้องต้นในสำนักบิดา? เรียนภาษาบาลีในสำนักอาจารย์จีน? จากนั้นบิดาพาไปถวาย เป็นศิษย์หม่อมเจ้า? สมเด็จพระพุฒาจารย์? (ทัด)? เรียนพระปริยัติธรรม? ในรัชกาลที่ 5? ได้บรรพชาเป็นสามเณร? เมื่อปี? พ.ศ.2413? และได้เข้าแปลพระปริยัติ-ธรรมที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท? ได้เปรียญ 3 ประโยค? และได้เปรียญ 4 ประโยค

ในปี พ.ศ.2419? เมื่อยังเป็นสามเณร? เมื่ออายุครบอุปสมบท? ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้อุปสมบทเป็นนาคหลวงในพระอุโบสถวัด?? พระศรีรัตนศาสดาราม? และเป็นพระราชาคณะ? มีราชทินนามเป็นพิเศษว่า? พระราชานุพัทธมุนี? ครองวัด โมลีโลกยาราม? เมื่อปี พ.ศ.2430? ภายหลังสุดเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์? วัดระฆังโฆสิตาราม? และถึงแก่มรณภาพในรัชกาลที่ 7

7.?? ?พระวิเธียรธรรมคุณาธาร? (โสตถิ์? เปรียญ) ประวัติเดิมไม่ปรากฏ? ถึงแก่มรณภาพในรัชกาลที่ 5

8.?? ?พระสนิทสมณคุณ? (เงิน) เป็นชาวจังหวัดพระตะบอง? เมื่อปี พ.ศ.2395 บิดาชื่อ? อินทร์? มารดาชื่อ? อิ่ม? อุปสมบทที่วัดนะรา? แล้วมาศึกษาพระปริยัติธรรมอยู่ในสำนักพระธรรมเจดีย์? (ทอง)? วัดอรุณราชวราราม? กรุงเทพฯ? และในสำนักพระยาธรรมปรีชา? (ทิม)? ในรัชกาลที่ 5 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูปัญญาคธาวุธ? และโปรดเกล้าฯให้เป็นเจ้าคณะใหญ่? เมืองพระตะบอง? และในปี? พ.ศ.2443? โปรดเกล้าฯให้เปลี่ยนราชทินนามเป็น? พระสนิทสมณคุณ? เป็นผู้ช่วยเจ้าคณะมณฑลบูรพา? เมื่อมีการเปลี่ยนแปลง? จังหวัดพระตะบองตกไปอยู่ในการปกครองของฝรั่งเศส? โปรดเกล้าฯให้กลับเข้ามาอยู่ที่วัดพระเชตุพนฯ? กรุงเทพฯ? ในรัชกาลที่ 6? โปรดเกล้าฯให้มาครองวัดโมลีโลกยาราม? เมื่อปี พ.ศ.2454

9.?? ?พระประสิทธิ์ศีลคุณ? (จ้อย) เกิดในรัชกาลที่ 5? เมื่อปี พ.ศ.2418? ที่ตำบลบ้านบุญลือ? อำเภอพยุหะคีรี? จังหวัดนครสวรรค์? บิดาชื่อ? หร่าย? มารดาชื่อเต่า อุปสมบทที่วัดขวิด? อำเภอน้ำซึม? จังหวัดอุทัยธานี? แล้วมาศึกษาพระปริยัติธรรมอยู่ในสำนักวัดมหาธาตุ ได้เข้าแปลพระปริยัติธรรมในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม? เป็นเปรียญ 4 ประโยค? ถึง พ.ศ.2457? รัชกาลที่ 6? ได้พระราชทานสมณศักดิ์ให้เป็นพระประสิทธิ์ศีลคุณ? ภายหลังโปรดเกล้าฯให้ย้ายมาเป็น? เจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยาราม

10. พระครูสังวรโมลี? (ชาลี? อุตตโร? ป.ธ.3) เกิดในรัชกาลที่ 6? เมื่อปี พ.ศ.2457 ที่อำเภอพนา จังหวัดอุบลราชธานี บิดาชื่อ ภู? มารดาชื่อ เหม เป็นเจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยาราม เมื่อประมาณ พ.ศ.2484 ได้ลาออกจากตำแหน่งเจ้าอาวาส? เมื่อ พ.ศ. 2514

11. พระรัตนมุนี? (โสม? ปญฺญาวุฑโฒ? ป.ธ.7) เกิดเมื่อปี? พ.ศ.2466? ที่บ้านขามป้อม? อำเภอเขื่องใน? จังหวัดอุบลราชธานี? มารดาชื่อ? สงค์? อุปสมบทเมื่อปี พ.ศ.2489? ที่วัดบ้านขามป้อม? รักษาการแทนเจ้าอาวาส วัดโมลีโลกยาราม? เมื่อปี พ.ศ.2515 และเจ้าอาวาส? ในปี พ.ศ.2517

12. พระเทพปริยัติสุธี? (คงฺค? ปญฺโญ? ป.ธ.8) เกิดเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน? พ.ศ.2476 บิดาชื่อ? นายคำมา? มารดาชื่อ? นางคำ? ธรรมวรางกูร? ที่บ้านหมู่ที่ 9 ตำบลนนทรี? อำเภอกบินทร์บุรี? จังหวัดปราจีนบุรี? อุปสมบทเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม? พ.ศ.2496? ณ วัดอิทรแบก อำเภอศรีมหาโพธิ์ จังหวัดปราจีนบุรี พระวิสุทธิธรรมาจารย์? (ทรัพย์)? เป็นพระอุปัชฌาย์? เมื่อปี พ.ศ.2517? ได้สมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่พระครูสุธรรมมุนี เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดมหาธาตุ? ปี พ.ศ.2523 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชเมธี? และในปี พ.ศ. 2539 ได้สมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่? พระเทพปริยัติสุธี? ในปี พ.ศ.2540? เป็นเจ้า-อาวาสวัดโมลีโลกยารามจนถึงปัจจุบัน และยังดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะภาค 10? หัวหน้าพระธรรมทูต สายที่ 6? เป็นครั้งที่ 2

นอกจากนี้? พระเทพปริยัติสุธีได้รวบรวมและเรียบเรียงหนังสือเกี่ยวกับการปกครองคณะสงฆ์? และการศาสนศึกษาไว้หลายเรื่อง เช่น การพัฒนาพระสังฆาธิการรวบรวมพระราชบัญญัติ 3 ฉบับ? กฎมหาเถรสมาคม? กฎและระเบียบกระทรวง? ระเบียบมหาเถรสมาคมและกฎองค์การ? คำสั่งมหาเถรสมาคม? และข้อบัญญัติอื่นซึ่งเกี่ยวกับการคณะสงฆ์ไว้เป็นภาคที่ 1? และเรียบเรียงภาคปฏิบัติอันประกอบด้วยงานสารบรรณและวิธีปฏิบัติงานคณะสงฆ์? ตามลักษณะงานที่มหาเถรสมาคมกำหนดเป็นภาคที่ 2? เป็นหนังสือประมาณ 100 ยก? เป็นต้น

ปัจจุบัน วัดโมลีโลกยาราม มีจำนวนพระภิกษุ-สามเณรที่เข้าจำพรรษา? ทั้งสิ้น 105 รูป? เป็นพระภิกษุ 36 รูป? สามเณร 69 รูป? มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมเปิดสอนแผนกธรรมบาลีถึงชั้น 9 ประโยค? พระภิกษุ-สามเณรทุกรูปต่างได้ปฏิบัติศาสนกิจและศึกษาเล่าเรียนและบอกสอนพระธรรมวินัยตามความสามารถ

( ที่มา: ลานโพธิ์ ฉบับที่ 837 เดือนสิงหาคม 2544 : พระกรุวัดท้ายตลาด สุดยอดพระเครื่องที่สำคัญแห่งกรุงรัตนโกสินทร์? โดย.. จ.ส.อ. เอนก เจกะโพธิ์)

ลิขสิทธิ์ ? 2010 ลานโพธิ์ - สำนักพิมพ์บางกอกสาส์น. สงวนไว้ซึ่งสิทธิทั้งหมด. กรุณาอย่าตัดต่อหรือคัดลอกข้อเขียนเพื่อการแจกจ่ายทางอีเมลหรือโพสข้อเขียนลงบนเว็บไซด์ กรุณาใช้เครื่องมือของเว็บไซด์ลานโพธิ์ เพื่อแสดงความคิดเห็น.

Copyright Bangkoksarn Publishing 2010.? Please don't cut articles from LanpoThai.com and redistribute by email or post to the web. You may share using our article tools.